Historia pizzy – gdzie i kiedy powstała pizza oraz jak podbiła świat?
Historia pizzy – od starożytnych placków do włoskiej legendy
Historia pizzy jest znacznie dłuższa, niż mogłoby się wydawać. Choć dziś kojarzymy ją przede wszystkim z Włochami, jej korzenie sięgają tysięcy lat wstecz. Już starożytni Egipcjanie, Grecy i Rzymianie wypiekali płaskie chleby, które przypominały współczesne ciasto na pizzę. Były one polewane oliwą, posypywane ziołami i czosnkiem, a czasem wzbogacane serem.
Grecy przygotowywali placki zwane „plakous”, Rzymianie zaś spożywali „panis focacius” – przodek dzisiejszej focacci. Nie była to jeszcze pizza w dzisiejszym rozumieniu, ale sam pomysł wypiekania cienkiego placka z dodatkami narodził się właśnie wtedy.
Jednak prawdziwa historia powstania pizzy w znanej nam formie rozpoczyna się dopiero w południowych Włoszech.
Gdzie powstała pizza?
Odpowiedź prowadzi nas do południowych Włoch, a dokładniej do miasta Neapol. To właśnie tam, w XVIII wieku, narodziła się pizza w formie zbliżonej do współczesnej.
Neapol był wówczas tętniącym życiem, gęsto zaludnionym miastem portowym. Ubogie warstwy społeczne potrzebowały taniego, sycącego i szybkiego w przygotowaniu posiłku. Idealnym rozwiązaniem okazał się płaski placek z dodatkiem pomidorów – warzywa, które po sprowadzeniu z Ameryki początkowo budziło nieufność, lecz z czasem stało się podstawą włoskiej kuchni.
To właśnie neapolitańscy piekarze zaczęli wypiekać placki z sosem pomidorowym, czosnkiem, oliwą i ziołami. Pizza była sprzedawana na ulicach, a jej zapach unosił się w wąskich zaułkach miasta.
Kiedy powstała pizza w obecnej formie?
Pizza powstała w 1889 roku. To wtedy pizzaiolo Raffaele Esposito przygotował specjalną pizzę na cześć królowej Włoch, Małgorzaty Sabaudzkiej.
Na jej cześć powstała słynna Pizza Margherita – z pomidorami, mozzarellą i świeżą bazylią. Kolory składników symbolizowały włoską flagę. Od tego momentu pizza przestała być wyłącznie jedzeniem ubogich i zaczęła zdobywać uznanie w wyższych sferach.
To wydarzenie uznaje się za przełomowy moment w historii pizzy włoskiej.
Skąd wywodzi się pizza i jak trafiła do innych krajów?
Ojczyzną pizzy są Włochy, lecz jej globalna popularność to efekt emigracji. Pod koniec XIX i na początku XX wieku miliony Włochów wyjechały do Stanów Zjednoczonych. Wraz z nimi za ocean trafiły rodzinne przepisy.
W miastach takich jak Nowy Jork czy Chicago zaczęły powstawać pierwsze pizzerie. To tam narodziły się nowe odmiany – cienkie, nowojorskie ciasto oraz gruba, głęboka pizza chicagowska.
Z czasem pizza stała się symbolem szybkiego, ale jakościowego jedzenia. Po II wojnie światowej amerykańscy żołnierze wracający z Włoch przyczynili się do jej jeszcze większej popularności. W latach 50. i 60. XX wieku pizza była już obecna niemal wszędzie.
Historia pizzy włoskiej – tradycja, która przetrwała wieki
Choć pizza podbiła świat, historia pizzy włoskiej pozostała mocno zakorzeniona w tradycji. W Neapolu do dziś obowiązują restrykcyjne zasady dotyczące przygotowania prawdziwej pizzy neapolitańskiej – od rodzaju mąki, przez czas fermentacji ciasta, aż po temperaturę wypieku w piecu opalanym drewnem.
Pizza powinna być elastyczna, z delikatnie przypalonym rantem i miękkim środkiem. To sztuka, którą włoscy pizzaiolo doskonalą przez lata. W 2017 roku sztuka wypieku pizzy neapolitańskiej została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO, co tylko potwierdza jej znaczenie w historii kulinarnej świata.
Od klasyki do współczesnych interpretacji
Dzisiejsza pizza ma setki odmian. Obok klasycznej Margherity znajdziemy wersje z owocami morza, serami pleśniowymi, rukolą czy prosciutto. Pojawiły się również autorskie interpretacje, łączące włoską tradycję z lokalnym charakterem.
Właśnie na tym polega fenomen pizzy – jej uniwersalność. Może być minimalistyczna i klasyczna. Może być bogata w dodatki. Może być cienka i chrupiąca albo puszysta i sycąca. Niezmiennie jednak opiera się na tym samym fundamencie: dobrym cieście, wysokiej jakości składnikach i pasji do gotowania.
Smak historii w sercu Gorlic
Historia pizzy to opowieść o prostocie, która stała się symbolem jakości. O daniu, które przeszło drogę od ulic Neapolu do restauracji na całym świecie. To także historia tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
W Restauracji Del Piero w Gorlicach ta tradycja łączy się z polską gościnnością i lokalnym charakterem. Każda pizza – od klasycznej Margherity po autorskie kompozycje – to ukłon w stronę włoskich korzeni i jednocześnie zaproszenie do kulinarnej podróży. Bo choć historia pizzy rozpoczęła się setki lat temu, jej smak wciąż tworzy się na nowo – za każdym razem, gdy wyjmujemy ją z pieca i stawiamy na stole.